ZUS wypłaca 336 złotych miesięcznie. Bez wniosku pieniądze przepadną, a wiele rodzin choćby nie wie, iż im się należą

Od 1 marca 2026 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca co miesiąc 336,16 złotych ryczałtu energetycznego – dodatku, który trafia razem z emeryturą lub rentą i nie jest uzależniony od wysokości dochodu. W skali roku to ponad 4 000 złotych. Świadczenie przysługuje kombatantom, osobom represjonowanym i ich bliskim – ale wyłącznie tym, którzy złożyli odpowiedni wniosek. Kto tego nie zrobił, nie dostaje nic.

Fot. Warszawa w Pigułce

Czym jest ryczałt energetyczny i skąd pochodzi

Ryczałt energetyczny to miesięczny dodatek do emerytury lub renty, przeznaczony na pokrycie kosztów energii elektrycznej, gazu i ogrzewania. Świadczenie zostało ustanowione ustawą z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2018 r. poz. 276 z późn. zm.) i wypłacane jest przez ZUS lub – dla rolników – przez KRUS. Co roku podlega waloryzacji. Aktualną kwotę ogłasza do 7. dnia roboczego lutego Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w formie komunikatu publikowanego w Monitorze Polskim.

Do 28 lutego 2026 roku obowiązywała stawka 312,71 złotych miesięcznie. Od 1 marca 2026 roku kwota wzrosła do 336,16 złotych – zgodnie z komunikatem z 20 stycznia 2026 r. (Monitor Polski 2026, poz. 104). Ryczałt nie jest opodatkowany: podana kwota trafia na konto w całości jako wartość netto. Pieniądze przekazywane są bezpośrednio do świadczeniobiorcy – na rachunek bankowy lub gotówką – nie zaś do dostawców energii.

Kto może dostać te pieniądze

Świadczenie nie jest powszechne – nie przysługuje każdemu emerytowi ani renciście. Uprawnieni są wyłącznie:

Kombatanci – osoby posiadające decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdzającą okresy działalności kombatanckiej. Osoby represjonowane – objęte przepisami tej samej ustawy. Inwalidzi wojenni i wojskowi pobierający rentę inwalidzką. Wdowy i wdowcy po inwalidach wojennych i wojskowych – pod warunkiem posiadania decyzji potwierdzającej uprawnienia jako członka rodziny po kombatancie. Żołnierze zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach pozyskiwania rud uranu lub batalionach budowlanych – po okazaniu zaświadczenia z Wojskowego Centrum Rekrutacji. Wdowy po żołnierzach przymusowo zatrudnianych – na podstawie zaświadczenia adekwatnego organu wojskowego.

Wysokość emerytury ani renty nie ma żadnego znaczenia. Ryczałt przysługuje niezależnie od dochodu – zarówno osobom pobierającym minimalne świadczenia, jak i tym z najwyższymi emeryturami. jeżeli uprawniony pobiera kilka świadczeń emerytalno-rentowych jednocześnie, ryczałt energetyczny wypłacany jest tylko raz.

Waloryzacja ryczałtu: inny mechanizm niż dla emerytur

W 2026 roku emerytury i renty wzrosły o 5,3 proc. Ryczałt energetyczny nie rośnie o ten sam wskaźnik – ma odrębny mechanizm waloryzacji, wynikający z ustawy o kombatantach. Wzrost z 312,71 złotych do 336,16 złotych oznacza podwyżkę o ok. 7,5 proc. Osoby, które miały już przyznany ryczałt przed marcem 2026 roku, wyższą kwotę otrzymają automatycznie – bez składania nowego wniosku.

Jak złożyć wniosek i co do niego dołączyć

Pierwsza wypłata ryczałtu wymaga złożenia wniosku na formularzu ZUS-ERK. Nie ma żadnego terminu granicznego – wniosek można złożyć w dowolnym momencie. ZUS ma 30 dni na wydanie decyzji. W przypadku odmowy przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające uprawnienie – odpowiednio do swojej kategorii: decyzję Szefa UdSKiOR stwierdzającą okresy działalności kombatanckiej lub represji, decyzję potwierdzającą uprawnienia wdowy lub wdowca po kombatancie, zaświadczenie Wojskowego Centrum Rekrutacji o okresie i rodzaju przymusowego zatrudnienia w zastępczej służbie wojskowej albo zaświadczenie adekwatnego organu wojskowego w przypadku wdów po przymusowo zatrudnianych żołnierzach. Brak kompletu dokumentów wydłuży postępowanie lub zakończy je odmową.

Formularz ZUS-ERK dostępny jest w placówkach ZUS oraz na stronie zus.pl. Przy wypełnianiu elektronicznym warto pobrać dokument wcześniej na komputer i uzupełnić go w programie Adobe Reader lub Adobe Acrobat – nie w przeglądarce internetowej. Rolnicy objęci ubezpieczeniem KRUS składają wniosek w regionalnym oddziale lub placówce terenowej KRUS – zasady i dokumentacja są identyczne jak w ZUS.

Wyrównanie za poprzednie miesiące: kiedy jest możliwe

Część wnioskodawców może otrzymać wyrównanie za wcześniejsze miesiące. Dotyczy to osób, które nabyły prawo do świadczenia w przeszłości – np. decyzja o statusie kombatanta pochodzi sprzed kilku lat – ale wniosku ZUS-ERK nie złożyły we właściwym czasie. ZUS bada każdy przypadek indywidualnie. Wyrównanie nie jest automatyczne i wymaga osobnego wyjaśnienia okoliczności w toku postępowania.

Co to oznacza dla Ciebie? Sprawdź uprawnienia w rodzinie

Ryczałt energetyczny to świadczenie, o którym wiele rodzin nie wie – albo zakłada, iż ZUS sam je wypłaci. Tak się nie dzieje. Bez wniosku pieniądze nie trafią na konto, choćby jeżeli uprawniony pobiera emeryturę od 30 lat. Warto sprawdzić, czy rodzic, dziadek lub inny bliski senior posiada decyzję Urzędu do Spraw Kombatantów, rentę inwalidzką z tytułu służby wojskowej lub dokumenty potwierdzające przymusowe zatrudnienie w kopalniach lub batalionach budowlanych. Każda z tych okoliczności może oznaczać prawo do 336,16 złotych co miesiąc – i wyrównania za lata, gdy wniosek nie był złożony.