Zamek Cesarski sprzed wojny. Unikatowe fotografie Romana Ulatowskiego

Roman Stefan Ulatowski (1881–1959) był jednym z najważniejszych fotografów dokumentujących przedwojenny Poznań. Wydał własnym nakładem 24 teki z fotografiami zabytków Poznania i Wielkopolski. Jedna z nich, poświęcona Zamkowi Cesarskiemu, powstała w 1929 roku.

Choć zdjęcia pełniły funkcję widokówek, miały także dużą wartość artystyczną i dokumentalną. Fotograf świadomie unikał retuszu, czekał na idealne światło i precyzyjnie budował kadr. Dzięki temu dziś możemy zobaczyć Zamek Cesarski w formie sprzed II wojny światowej.

Ulatowski pochodził z Pałuk, z okolic Wągrowca. Już jako nastolatek sprzeciwił się planom rodziny i wybrał własną drogę. Uciekł do Poznania, gdzie rozpoczął naukę fotografii. Następnie zdobywał doświadczenie w renomowanych atelier w Dreźnie, Monachium i Berlinie. Po powrocie do kraju otworzył Pracownię Fotografii Artystycznej na placu Wolności w Poznaniu.

Specjalizował się w fotografii architektury i miast. Najczęściej uwieczniał Poznań, ale fotografował też Bydgoszcz i Gniezno. Pracował o świcie, gdy miasto było puste, a światło podkreślało detale budowli. Jego zdjęcia pokazują czyste, monumentalne miasto i jego reprezentacyjne wnętrza. To obrazy precyzyjne, technicznie doskonałe i ponadczasowe.

W okresie międzywojennym wykonał tysiące fotografii poznańskich zabytków, w tym katedry, ratusza, kościołów i Zamku Cesarskiego. Najlepsze odbitki oprawił w tekturowe teki i opublikował samodzielnie. Po zniszczeniach wojennych fotografie Ulatowskiego stały się bezcennym świadectwem utraconej architektury.

Fotografie Romana Stefana Ulatowskiego są prezentowane na wystawie czasowej ŚWIATŁO NA ZAMEK w Centrum Kultury ZAMEK w Poznaniu, przy ul. Święty Marcin 80/82, w Holu Wielkim. Wystawę można oglądać codziennie w godz. 10.00–21.00, do 11 stycznia 2026 roku. Wstęp wolny.

^{fot. Roman Stefan Ulatowski, ze zb. MKZ/cyryl.poznan.pl}