Socrealizm w Pawilonie Czterech Kopuł. Wykład o sztuce w służbie propagandy w Święto Pracy

Z okazji nadchodzącego Święta Pracy, Muzeum Narodowe we Wrocławiu zaprasza na wyjątkowe spotkanie poświęcone realizmowi socjalistycznemu. 1 maja w Pawilonie Czterech Kopuł odbędzie się wykład Iwony Gołaj, który przybliży czasy, gdy sztuka w Polsce miała być „realistyczna w formie, a socjalistyczna w treści”. Punktem wyjścia do rozmowy będzie monumentalna rzeźba Xawerego Dunikowskiego oraz słynny obraz Aleksandra Kobzdeja.

Sztuka dla nowych czasów

Data wykładu – 1 maja – nie jest przypadkowa. To właśnie tego dnia o godzinie 12:00 Iwona Gołaj zabierze słuchaczy w podróż do lat 1949–1956, kiedy to polscy artyści zostali zobligowani do podążania za radzieckimi wzorcami. Impulsem do spotkania jest prezentowana na dziedzińcu Pawilonu Czterech Kopuł monumentalna rzeźba Xawerego Dunikowskiego „Głowa robotnika”.

Dzieło to ma bogatą historię – po raz pierwszy pokazano je we Wrocławiu podczas Wystawy Ziem Odzyskanych w 1948 roku. Krótko po tym wydarzeniu, podczas słynnej konferencji w Nieborowie w 1949 roku, oficjalnie sformułowano doktrynę socrealizmu, która na kilka lat zdominowała polską kulturę.

„Podaj cegłę” i programowy optymizm

Podczas wykładu mowa będzie o próbach wprowadzenia zunifikowanego stylu, który miał być czytelny i przystępny dla mas. Sztuka socrealistyczna charakteryzowała się hierarchią tematów oraz obowiązkowym optymizmem, mającym wspierać budowę nowego ustroju.

Jednym z najważniejszych punktów odniesienia będzie eksponowany w muzeum obraz Aleksandra Kobzdeja „Podaj cegłę” z 1950 roku. To sztandarowe dzieło epoki idealnie ilustruje ówczesne hasła propagandowe i etos pracy, który Iwona Gołaj podda krytycznej analizie, opowiadając o „słusznych” dziełach tamtego okresu.

Muzea otwarte w majówkę

Warto pamiętać, iż wykład to tylko jedna z propozycji na długi weekend. Wszystkie oddziały Muzeum Narodowego we Wrocławiu będą czynne dla zwiedzających w normalnych godzinach otwarcia przez cały okres majówki (od 28 kwietnia do 3 maja 2026 r.). To doskonała okazja, by odwiedzić zarówno Gmach Główny, Muzeum Etnograficzne, Panoramę Racławicką, jak i Pawilon Czterech Kopuł.

Szczegóły wydarzenia: