Promocja książki Teresy Sosnowskiej | Relacja

W niedzielę 8 lutego 2026 roku w Klubie Polskim w Albion odbyło się wyjątkowe wydarzenie poświęcone pamięci i doświadczeniu polskich migrantów w Australii – promocja książki I tak było – przeżycia mojej rodziny od 1941 roku autorstwa Teresy Sosnowskiej, polskiej Sybiraczki. Spotkanie zgromadziło licznych przedstawicieli organizacji polonijnych, badaczy oraz członków społeczności, dla których historia zesłań syberyjskich i powojennej migracji pozostaje ważnym elementem tożsamości.

Uczestnicy wydarzenia

Relacja Teresy Sosnowskiej wpisuje się w szerszy, długo przemilczany kontekst losów Polaków deportowanych w głąb Związku Sowieckiego podczas II wojny światowej. Przez dziesięciolecia – zarówno w Polsce Ludowej, jak i w diasporze – o tych doświadczeniach mówiono niewiele. Trauma zesłań, brak zrozumienia ze strony otoczenia oraz polityczne tabu sprawiły, iż wspomnienia Sybiraków krążyły głównie w obrębie rodzin. Dopiero po 1990 roku zaczęły się pojawiać publikacje dokumentujące te losy, przywracające głos świadkom historii. Jak podkreślano podczas spotkania, Sybiracy odegrali kluczową rolę w budowaniu struktur polonijnych w Australii – od harcerstwa i szkół sobotnich, po organizacje kombatanckie, kulturalne i religijne.

Przedstawiciele ZHP „Podhale” w Melbourne (od lewej): hm. Michał Milewski, dzh. Edyta Szmyd, Elżbieta Dziedzic, hufcowa phm. Karina Katsipodas, phm. Sylwia Grabek z synem Sebastianem, phm. Irena Kutypa

Anna Burns i Zofia Kaszubska

Książka I tak było – przeżycia mojej rodziny od 1941 roku ma charakter szczególny. To nie tylko osobiste wspomnienia autorki, ale także świadectwo doświadczeń kobiet i dzieci – głosów rzadziej słyszanych w narracjach wojennych. Publikacja ukazała się w wersji dwujęzycznej (polsko-angielskiej), co znacząco poszerza jej grono odbiorców i umożliwia dotarcie do młodszych pokoleń oraz czytelników anglojęzycznych. Tłumaczenia na język angielski podjęły się Joanna Czochralska i Martyna Edwards – córka i wnuczka Teresy Sosnowskiej – nadając rodzinnej historii wymiar międzypokoleniowy. Redakcyjną całość opracował Leon Kustra, członek komitetu wydawniczego i potomek Sybiraków. Wydawcą publikacji jest Muzeum i Archiwum Polonii Australijskiej (MAPA).

Joanna Czochralska, Teresa Sosnowska, Lucyna Artymiuk (prezes MAPA)

Głównym organizatorem spotkania było Muzeum i Archiwum Polonii Australijskiej, instytucja od lat zaangażowana w dokumentowanie i popularyzację historii polskiej migracji. Współorganizację i wsparcie logistyczne zapewnił Polski Klub w Albion, którego prezes Jan Kutypa wraz z zespołem udostępnił salę i zaplecze kuchenne. W przygotowanie wydarzenia zaangażowane były także: Barbara Czech AOM, Janina Wierzbicka, Marysia Peszek oraz Joanna Czochralska.

Program obejmował prezentację książki, rozmowę z autorką, sesję pytań i odpowiedzi oraz możliwość zakupu publikacji. Szczególnie wzruszającym momentem było uhonorowanie Teresy Sosnowskiej oraz osób zaangażowanych w przygotowanie angielskiej wersji książki, a także wspólne odśpiewanie „Sto lat” z okazji 97. urodzin męża autorki, Kazimierza Sosnowskiego.

Rodziny Sosnowskich i Żebrowskich

Jubilat Kazimierz Sosnowski z rodziną

Edyta Szmyd (ZHP „Podhale” w Melbourne) i Małgorzata Żuchowska (Koło Przyjaciół Harcerstwa) wręczają kwiaty Teresie Sosnowskiej

W wydarzeniu wzięli udział m.in. Honorowy Konsul Generalny RP w Melbourne Andrzej Soszyński z małżonką Urszulą, Elżbieta Dziedzic – prezes Federacji Polskich Organizacji w Wiktorii, Grzegorz Machnacki – przedstawiciel Rady Naczelnej Polonii Australijskiej, Jan Kutypa – prezes Polskiego Klubu w Albion z małżonką Haliną, ppor. Bogdan Płatek – prezes Stowarzyszenia Polskich Kombatantów Koła nr 3 w Melbourne, dr Katarzyna Kwapisz Williams z Centre for European Studies, Augustyn Bastowski (prezes) i Edward Szczepański (wiceprezes) ze Związku Ziem Wschodnich II RP, przedstawiciele harcerstwa, zespołów folklorystycznych oraz liczne rodziny i członkowie społeczności.

Od lewej: Elżbieta Dziedzic, Urszula Soszyńska, Andrzej Soszyński

Od lewej: Edward Szczepański, Augustyn Bastowski

Członkowie Koła Przyjaciół Harcerstwa

Spotkanie stało się nie tylko promocją książki, ale także ważnym aktem wspólnego przywoływania pamięci i uznania wkładu Sybiraków w rozwój polskiej społeczności w Australii. Jak podkreślali organizatorzy, to właśnie dzięki takim inicjatywom historie migracyjne zostają zachowane i przekazane kolejnym pokoleniom.

Lucyna Artymiuk i Justyna Tarnowska

Pełna fotorelacja z wydarzenia dostępna jest na fejsbukowym profilu Bogdana Płatka.

Publikację w cenie 15 dolarów można nabyć w Polskim Klubie w Albion. Osoby zainteresowane wysyłką proszone są o kontakt mailowy ([email protected]) z Muzeum i Achiwum Polonii Australijskiej. Wysyłka pocztowa jest dodatkowo płatna.

Zdjęcia: Bogdan Płatek