Od makiety na rynku do miejsca, gdzie była Promenada Cesarska. Poszli szlakiem najcenniejszych rawickich zabytków

Wprowadzając do spaceru historycznego „Wokół Plant Jana Pawła II”, Marta Hamielec przybliżyła historię tego zielonego miejsca w centrum miasta.

- Są to drugie pod względem długości planty Polsce (zaraz po Plantach Krakowskich), ale jedyna zamknięte - podkreśliła . - To nie tylko pomnik przyrody, ale również częściowo historyczny obraz Rawicza, jego rozwoju i zmian. Wiele budynków już nie ma, ale pozostały zdjęcia i dokumenty. W zasadzie każdy z tych otaczających planty ma swoją ciekawą, niekiedy wręcz pasjonującą historię.

Marta Hamielec niezwykle ciekawie i barwnie opowiadała o poszczególnych budynkach (około 20), na starych zdjęciach i reprodukcjach pocztówek pokazując już nieistniejące obiekty - m.in. młyn przy Wałach Powstańców Wielkopolskich czy basen.

Spacer trwał ponad 2 godziny, a uczestniczyło w nim około 30 osób, nie tylko z Rawicza, ale m.in. choćby z Wrocławia. Rozpoczął się przed ratuszem, przy makiecie miasta, a zakończył się niedaleko fontanny z rzeźbą niedźwiedzia, gdzie rozpoczynała się Promenada Cesarska.

Pomnik przyrody - rawickie Planty im. Jana Pawła II

Zabytkiem są same rawickie Planty im. Jana Pawła II - z bogatym starodrzewem (rośnie tu ponad 1300 drzew i około 10 tysięcy krzewów). To unikatowy zielony pierścień o długości ok. 2716 metrów, stanowiący drugi pod względem długości park tego typu w Polsce (zaraz po Plantach Krakowskich). Powstały w miejscu dawnych XVII-wiecznych wałów obronnych i fos, tworząc geometryczny, czworoboczny zarys wokół historycznego Starego Miasta. Całe założenie parkowe jest wpisane do rejestru zabytków i stanowi pomnik przyrody. Do najcenniejszych okazów należą dwa potężne platany, wiązowiec zachodni, sosna czarna oraz rzadkie odmiany jesionów i lip. Planty są zrewitalizowane, wyposażone w stylowe ławki, dwie fontanny oraz tablice informacyjne, co czyni je idealną trasą spacerową, biegową i edukacyjną.

Główne zabytki i punkty historyczne na trasie

Spacerując rawickimi plantami, które ograniczają cztery wały (Jarosława Dąbrowskiego, Powstańców Wielkopolskich, Księcia Józefa Poniatowskiego, Kościuszki)), zobaczyć można kilkanaście zabytkowych obiektów, związanych z historią miasta.

Pomnik Żołnierza Polskiego

Pomnik Żołnierza Polskiego w Rawiczu, zwany również przed wojną pomnikiem Powstańca Wielkopolskiego, to jedno z najważniejszych miejsc pamięci narodowej na ziemi rawickiej. Pierwszy obelisk został wzniesiony staraniem Towarzystwa Powstańców i Wojaków w Rawiczu i został odsłonięty 1 sierpnia 1926 roku.

Prace przy renowacji pomnika Żołnierza Polskiego rozpoczęto 2 maja 1980 roku, 9 maja położono kamień węgielny i wmurowano art erkcyjny. Osadzenie postaci żołnierza odbyło się 30 września tego roku, a uroczyste odsłonięcie monumentu 12 października.

Koncepcję pomnika (dwie wersje) opracował - w czynie społecznym - krakowski malarz i rzeźbiarz, absolwent Rawickiego korpusu Kadetów, Wiktor Pawlikowski (brat niezapomnianego aktora Mieczysława Pawlikowskiego, który grał Zagłobę w „Panu Wołodyjowskim”).

Ślady społeczności żydowskiej

Wielka Synagoga w Rawiczu stała w rejonie dzisiejszych Wałów Tadeusza Kościuszki. Została wzniesiona w latach 1888 - 1889 za kwotę 80 000 marek. Niemieccy okupanci zburzyli budynek w kwietniu 1941 roku. w tej chwili w tym miejscu znajduje się parking.

23 października 2019 r. radni zdecydowali, by placu zbiegu ulic Wały Tadeusza Kościuszki i Mikołaja Kopernika uzyskał nazwę Plac Rawickiej Synagogi. Wiązało się to ze 130. rocznicą oddania do użytku synagogi.

Zespół pałacowy, gdzie nocował prezydent Ignacy Mościcki

Prezydent Ignacy Mościcki odwiedził miasto w dniach 23 - 24 maja 1929 r. Oficjalne ceremonie powitania - z udziałem burmistrza Edmunda Sławińskiego i starosty Kazimierza Chmielowskiego - zorganizowano na rawickim rynku. Prawdopodobnie nocował w zespole pałacowym z końca XIX wieku, mieszczącym się przy Wałach Jarosława Dąbrowskiego 31.

Owiany złą sławą zakład karny

Monumentalny kompleks więzienny przylega bezpośrednio do plant, znajduje się u zbiegu ul. 17 Stycznia i Wałów Powstańców Wielkopolskich. Zakład karny założono w 1819 r. w budynkach dawnego klasztoru franciszkanów. Zapisał się tragicznie w historii Polski, jako jedno z najcięższych więzień okresu zaborów, okupacji hitlerowskiej oraz czasów stalinowskich. Dziś podziw budzą murale na ścianach więzienia, obrazujące walki o uzyskanie nieodległości i powrót Rawicza do macierzy.

Historyczny moździerz z XVIII wieku

Historyczny moździerz w Rawiczu to XVIII-wieczna armatka (wiwatówka) umieszczona w południowo-wschodnim narożniku plant, na wzgórzu - tradycyjnie zwanym „Fisigórka”. Usypane zostało na przełomie XIX i XX wieku z ziemi z wykopów pod miejską kanalizację i wodociągi, z inicjatywy radnego Fiszera (stąd spolszczona, tradycyjna nazwa).

Moździerz służył dawniej do oddawania strzałów wiwatowych podczas uroczystości. Legenda wiąże go z pobytem wojsk szwedzkich w Rawiczu, ale historycy wskazują na jego czysto ceremonialne przeznaczenie. W pobliżu znajduje się plac zabaw oraz pamiątkowy głaz upamiętniający postać regionalisty, Leona Nowaka.

Dom Kultury (dawna strzelnica Bractwa Kurkowego)

Klasycystyczny gmach powstał jako nowa strzelnica i siedziba Bractwa Kurkowego (niem. Schützenhaus). Wybudowano go w latach 1902-1903, stanął w miejscu dawnej, rozebranej strzelnicy. Okazały obiekt z cegły klinkierowej zaprojektował znany wrocławski architekt Carl Klimm. Budynek reprezentuje historyzm z elementami neogotyckimi, neoromańskimi oraz secesyjnymi.

Po II wojnie światowej, w 1949 r., obiekt przejęły władze powiatowe z przeznaczeniem na placówkę kulturalną. Oficjalne otwarcie Powiatowego Domu Kultury w tym miejscu nastąpiło w styczniu 1950 roku.

Nie były to jedyne miejsca omówione podczas spaceru. Nie zabrakło informacji o Szkole Podstawowej nr 3, byłym kasynie oficerskim (obecnie Dom Katolicki), budynku byłego UB, Seminarium Nauczycielskim i I LO, Szkole Podstawowej nr 6, gazowni, rodzinie Linzów (właścicieli obecnego „Gazometu”), pałacu Sapiehów czy „szlaku rawickich niedźwiadków”.