Gmina Żychlin. Miejsce, w którym historia spotyka nowoczesność. W cukrowni w Dobrzelinie trwa kolejna kampania

Cukrownia w Dobrzelinie ma blisko 180-letnią historię. Początki zakładu sięgają 1850 roku. Wtedy właśnie ówczesny właściciel dóbr dobrzelińskich Władysław Łubieński uruchomił cukrownię, w której cukier z buraków wytwarzano metodą maceracji. Pomimo prób metoda ta nie zdała egzaminu i już w kolejnym roku działalności fabryka została przebudowana oraz wyposażona w nowy sprzęt. Podczas kampanii cukrowniczej 1850-1851 przerobiono 9 tys. korców buraków, a rok później 25 tys. Dla pokazania skali dodajmy, iż ówczesne możliwości techniczne pozwalały na przerób 40 tys. korców. Początki były zatem skromne, jednak na nich nie poprzestano.

Od fabryki Blocha po lata powojenne

Kilkanaście lat później, w 1866 roku, cukrownia stała się własnością spółki, a w 1874 roku utworzono Dobrzelińskie Towarzystwo Fabryki Cukru. Na jego czele stanął finansista z Warszawy Johann Gottlieb Bloch. Od tego czasu rozpoczęła się rozbudowa cukrowni. W 1880 roku podczas kampanii zatrudniano ponad 580 robotników, a wartość przedsiębiorstwa szacowano na około 495 tys. rubli (tereny gminy Żychlin znajdowały się wówczas w zaborze rosyjskim - przyp. red.).

Również w okresie międzywojennym zakład w Dobrzelinie zaliczano do dużych cukrowni. Przez wiele lat był on drugim co do wielkości zakładem tego typu na terenie powiatu kutnowskiego. Swego czasu ustępował wielkością produkcji jedynie cukrowni w Ostrowach, ale i to z czasem uległo zmianie, a cukrownia w Dobrzelinie wysunęła się na czoło stawki.

Czasy II wojny światowej to okres dalszej rozbudowy, jednak największy przełom przyszedł w latach powojennych. W latach 1950-1971 dokonano gruntownej modernizacji zakładu. Wybudowano szereg hal produkcyjnych i wymieniono niemal wszystkie urządzenia. Przez lata funkcjonowania przedsiębiorstwa powstawały również budynki mieszkalne dla pracowników. Najstarsze z nich datowane są na lata 70. XIX wieku.

Trwa kampania: krótszy czas, dobre plony

O bieżącej działalności cukrowni w Dobrzelinie oraz tegorocznej kampanii cukrowniczej rozmawialiśmy z jej dyrektorem Markiem Giżyńskim:

- To, co cukrownia w Dobrzelinie przerobiła w trakcie swojej pierwszej kampanii, teraz stanowi półtorej do dwóch godzin naszej pracy - przyznaje dyrektor. - W tamtym roku mieliśmy wysoki plon, który wyniósł 70 ton z hektara. W tym roku szacujemy, iż wyniesie on 64t/ha. Są to jednak tylko wartości szacunkowe, ponieważ jesteśmy w połowie kampanii. Szacujemy również, iż wydajność cukru z buraka wyniesie powyżej 17%.

Jak zaznacza dyrektor Giżyński, tegoroczna kampania będzie krótsza niż zwykle i zakończy się w grudniu, w okolicach Bożego Narodzenia. Zwykle przerób surowca trwa do połowy stycznia. Wynika to z faktu, iż wstępne prognozy przewidywały mniejszą wydajność w pozyskaniu cukru. Dla porównania w minionym roku wydajność ta kształtowała się na poziomie poniżej 16%.

Miejsce pracy dla ponad 200 osób

Cukrownia w Dobrzelinie pracuje w systemie czterobrygadowym. w okresie zatrudnia ponad 200 pracowników - zarówno stałych, jak i sezonowych. Zakład jest miejscem pracy dla mieszkańców szerokiego obszaru, który rozciąga się - jak opisuje to dyrektor cukrowni - między Łodzią a Płockiem oraz między Kutnem a Łowiczem.

Przedsiębiorstwo należy do Krajowej Grupy Spożywczej (KGS), która jest jego głównym udziałowcem. Akcjonariuszami firmy są również plantatorzy i pracownicy. Dobrzeliński oddział jest jednym z siedmiu zakładów produkcyjnych wchodzących w skład KGS. Pozostałe mieszczą się w Kluczewie, Krasnymstawie, Kruszwicy, Malborku, Nakle oraz w Werbkowicach.

Wiek to tylko liczba

Na przestrzeni ostatnich 20 lat niemal dwukrotnie zwiększono wydajność produkcji: z 3-4 tys. ton na dobę do 7 tys. ton. Fakt, iż cukrownia w Dobrzelinie jest wiekowym zakładem, nie oznacza, iż przestarzały jest używany w niej sprzęt. Dyrektor zauważa, iż gdyby liczyć metrykę cukrowni wiekiem pracujących maszyn, to miałaby ona nie ponad 170 lat, ale zaledwie dwa lata.

- Właśnie dwa lata temu zakończyliśmy inwestycje w nowy sprzęt produkcyjny - odnotowuje Marek Giżyński. - Najważniejsze urządzenia, które decydują o przerobach, są wymienione na nowe. Są nimi dyfuzor, warniki, wyparki czy krajalnice. Istnieje co prawda na terenie zakładu kilka budynków, które mają 100 lat, jednak sprzęt używany do produkcji jest nowy.

Umowy z blisko 2 tys. plantatorów

- Podpisujemy umowy z plantatorami, w których kontraktujemy ilość cukru, jaką pozyskamy z jego surowca - wyjaśnia dyrektor. - W umowach brane są pod uwagę takie kryteria jak m. in. ilość ton surowca oraz to ile dostarczał surowca w minionych latach. Przykładowo o ile plantator przez ostatnich pięć lat dostarczał nam 60 ton surowca, wtedy tę wartość przeliczamy na ilość cukru jaką możemy z tych buraków pozyskać. Na tej podstawie określamy ile hektarów powinien przeznaczyć pod uprawę.

Cukrownia przyjmuje surowiec od blisko 2 tys. czynnych plantatorów. Podpisywane umowy dają rolnikom możliwość zawieszenia dostaw na okres roku - w tym czasie gospodarz przez cały czas zachowuje status czynnego dostawcy. choćby po odliczeniu osób korzystających z tej przerwy liczba współpracujących plantatorów sięga od 1,6 do 1,7 tys. rolników.